BHB Editör
Suudi Arabistan, 17 Haziran’da ilan edilen ateşkesten bu yana Hürmüz Boğazı üzerinden yaklaşık 34 milyon varil ham petrol sevk etti. Ancak deniz trafiği, çatışma öncesi seviyelerin belirgin şekilde altında kalmaya devam ediyor.
Kpler kargo takip verilerine göre, ateşkes sonrası ham petrol ihracatı yeniden ivme kazanırken, IMF PortWatch verileri aktif AIS (Otomatik Tanımlama Sistemi) sinyali veren ticari gemi sayısının günlük ortalama 27 civarında seyrettiğini gösteriyor. Bu rakam, savaş öncesinde boğazdan günlük yaklaşık 84 geminin geçtiği döneme kıyasla yaklaşık üçte bir seviyesinde bulunuyor.
4 Temmuz’da Hürmüz Boğazı’ndan aktif AIS sinyaliyle geçen gemi sayısı yalnızca 25 olarak kaydedildi. Bloomberg’in haberine göre ise İran Devrim Muhafızları’nın telsiz uyarılarının ardından dört petrol tankeri rotasını değiştirdi.
Uzmanlara göre, Hürmüz Boğazı’ndan taşınan petrolün önemli bölümü devlet destekli filolar tarafından egemen sigorta düzenlemeleri kapsamında veya AIS sinyallerini sınırlandıran ya da tamamen kapatan gemiler aracılığıyla taşınıyor. Bağımsız tanker işletmecileri ise savaş riski sigorta primlerinin çatışma öncesine kıyasla yaklaşık sekiz kat artması nedeniyle bölgede faaliyet göstermekte temkinli davranıyor.
Buna karşın, Körfez ülkeleri petrol ihracatını ticari gemi trafiğinden daha hızlı toparlamayı başardı. Suudi Arabistan ateşkes sonrasında ihracatını önemli ölçüde artırırken, Birleşik Arap Emirlikleri de üretimini yükselterek Asya pazarlarına ham petrol satışlarını genişletti.
Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği, çatışmaların en yoğun dönemindeki durma noktasından kademeli olarak toparlansa da tarihsel ortalamaların oldukça altında seyrediyor. Bu süreçte Körfez ülkeleri, Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı azaltmak amacıyla alternatif ihracat güzergâhlarını daha etkin kullanmaya başladı. Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’e uzanan Doğu-Batı Boru Hattı ile BAE’nin Habşan-Fujairah Boru Hattı, boğazı tamamen bypass eden başlıca ihracat hatları arasında yer alıyor.
Öte yandan İran, Hürmüz Boğazı’nda sunulan hizmetler karşılığında gemilerden ücret almayı planladığını açıkladı. Yetkililer, söz konusu uygulamanın transit geçiş ücreti niteliği taşımayacağını vurgularken, İran’ın Büyükelçisi Abdolreza Rahmani Fazli, Çin başta olmak üzere dost ülke olarak değerlendirilen devletlerin yeni düzenleme kapsamında özel uygulamalardan yararlanacağını ifade etti.
