BHB Editör
İkinci Dünya Savaşı’nın en karanlık sayfalarından biri, tam 80 yıl sonra yeniden açıldı. Filipinler açıklarında, binlerce müttefik savaş esirini ölüme götüren Japon “cehennem gemisi” Hofuku Maru’nun batığı sonunda bulundu. Onlarca yıldır kayıp olan enkazın yeri, kimsenin dikkat etmediği dijitalleştirilmiş bir Japon askeri belgesi sayesinde ortaya çıkarıldı.
Üç dakikada toplu mezara dönüştü
21 Eylül 1944’te Hofuku Maru, Filipinler’in Luzon Adası açıklarında ilerleyen Japon konvoyunun ikinci gemisiydi. Geminin karanlık ambarlarında, Burma-Tayland Demiryolu’nda zorla çalıştırıldıktan sonra bitap düşmüş 1.289 İngiliz ve Hollandalı savaş esiri bulunuyordu.
Esirler nefes almanın bile zor olduğu, ışığın girmediği, havalandırmanın yetersiz kaldığı, yiyecek ve suyun yok denecek kadar az olduğu insanlık dışı koşullarda taşınıyordu. Geminin üzerinde savaş esiri taşıdığına dair hiçbir işaret bulunmadığından, ABD Donanması’na bağlı Task Force 38 uçakları konvoyu sıradan bir askeri hedef olarak değerlendirdi.
Dev yük gemisi ikiye ayrıldı ve üç dakikadan kısa sürede denizin karanlığına gömüldü. Yaklaşık bin savaş esiri ambarlardan çıkamadan hayatını kaybetti. Kıyıya kadar yüzebilen az sayıdaki esir ise Japon askerleri tarafından yeniden yakalanarak esir kamplarına gönderildi.
80 yıllık gizemi tek bir belge çözdü
Savaş sonrası yıllarda Hofuku Maru’nun tam yeri bir türlü belirlenemedi. ABD raporları yalnızca yaklaşık koordinatlar içeriyor, hayatta kalanların anlatımları ise birbirini tutmuyordu. Böylece binlerce aile, yakınlarının tam olarak nerede öldüğünü hiçbir zaman öğrenemedi.
Hellships Memorial Foundation adına çalışan araştırmacı John Duresky, daha önce ayrıntılı incelenmeyen dijitalleştirilmiş bir Japon askeri raporuna ulaştı. Konvoyun sancak gemisinin subayları tarafından hazırlanan belgede, Hofuku Maru’nun saldırı sırasında konvoyun ikinci gemisi olduğu ve vurulduğu anın ayrıntılı krokisi yer alıyordu.
Bu bilgiler, ABD Donanması’na ait USS Bunker Hill’in harekât raporuyla karşılaştırılınca şaşırtıcı gerçek ortaya çıktı: Tarihçilerin yıllardır aradığı bölge tamamen yanlıştı. Gerçek batık, tahmin edilen noktanın yaklaşık 50 kilometre güneyindeydi.
Beş dalış sonunda acı gerçek ortaya çıktı
Yeni koordinatlarla bölgeye giden televizyon kaşifi Josh Gates, sualtı görüntüleme uzmanı Evan Kovacs ve deniz arkeoloğu Calvin Mires, Zambales açıklarında sonar taramaları gerçekleştirdi. Yaklaşık 50 metre derinlikte tespit edilen batığa beş teknik dalış yapıldı.
1991’de patlayan Pinatubo Yanardağı’nın volkanik külü enkazın büyük bölümünü örtmesine rağmen ekip yüzlerce fotoğraf çekerek üç boyutlu dijital model oluşturdu. Gövde ölçüleri, direklerin konumu ve ambar yerleşimi, tersanenin orijinal planlarıyla birebir uyuştu. Batığın iki ya da üç parçaya ayrılmış olması da hem Amerikan hem Japon savaş kayıtlarını doğruladı.
İnsan kalıntıları bulundu
Dalışlar sırasında enkaz içinde insan kalıntılarına da ulaşıldı. Bu nedenle Hofuku Maru artık uluslararası hukuk kapsamında korunan resmi bir savaş mezarlığı olarak kabul ediliyor. Olası yağmalamaları önlemek amacıyla batığın kesin koordinatları kamuoyuyla paylaşılmadı.
Hollanda başta olmak üzere ilgili ülkeler, hayatını kaybeden askerlerin anısını yaşatacak ortak çalışmalar başlatmaya hazırlanıyor. Hellships Memorial Foundation ise kurbanların hayatta olan yakınlarına ulaşmak için kapsamlı bir çalışma yürütecek.
Hâlâ kayıp beş “Cehennem Gemisi” daha var
Japon İmparatorluğu, savaş boyunca 130’dan fazla yük ve yolcu gemisini savaş esiri taşımak için kullandı. Yaklaşık 125 bin müttefik askerin bindirildiği bu gemilerde 20 bine yakın esir yaşamını yitirdi.
Esirlerin “cehennem gemileri” adını verdiği bu gemilerden beşinin hâlâ bulunamadığı tahmin ediliyor.
Hofuku Maru’nun keşfi yalnızca kayıp bir batığın yerini ortaya çıkarmadı; 80 yıldır cevap bekleyen binlerce aileye de sevdiklerinin son yolculuğunun nerede sona erdiğini öğrenme fırsatı sundu.
