BHB Editör
2026 yılına girilirken konteyner taşımacılığı piyasasında dengeli bir seyir bekleniyordu. Ancak ABD’nin yeni gümrük tarifelerine ilişkin hazırlıkları, küresel arz kapasitesindeki sıkışıklık ve ABD-İran geriliminin ticaret üzerindeki etkileri, navlun piyasasında beklenmedik bir fiyat rallisini beraberinde getirdi.
Drewry Dünya Konteyner Endeksi, bu hafta Amerikan ithalatçılarının güçlü talebi ve Çin çıkışlı yoğun rezervasyonların etkisiyle yıllık bazda yüzde 40 yükselerek 40’lık konteyner (FEU) başına 4.200 dolar seviyesine yaklaştı. Şanghay Konteyner Navlun Endeksi (SCFI) ise geçen yılın aynı dönemine kıyasla iki katın üzerinde artış kaydetti.
Piyasadaki yükselişin en önemli nedenlerinden biri, ABD’de Temmuz sonunda sona erecek mevcut gümrük tarifelerinin ardından uygulanması beklenen yeni vergi düzenlemeleri olarak gösteriliyor.
Yılın başında Beyaz Saray’ın Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamında uyguladığı tarifelerin mahkeme kararıyla iptal edilmesinin ardından yönetim, Ticaret Yasası’nın 122. maddesine dayanarak tüm ülkelere yönelik yüzde 15 oranında genel ithalat vergisi getirmişti. Ancak bu uygulamanın 24 Temmuz’da sona erecek olması, piyasalarda yeni ve daha yüksek tarifelerin devreye gireceği beklentisini güçlendirdi.
Beklentileri destekleyen son gelişme ise ABD Başkanı Donald Trump’ın, ABD’li teknoloji şirketlerinin yurt dışı gelirlerini vergilendiren ülkelere yüzde 100 ithalat vergisi uygulanabileceğini açıklaması oldu. Trump’ın özellikle Avrupa’nın dijital hizmet vergilerini hedef alan çıkışı, ticaret savaşlarının yeniden tırmanabileceği endişelerini artırdı.
Yeni tarifeler henüz netleşmedi
Deniz taşımacılığı analisti Lars Jensen, LinkedIn üzerinden yaptığı değerlendirmede, 122. madde kapsamındaki tarifelerin 24 Temmuz’da sona ereceğini, bunların yerine 301. madde soruşturmaları kapsamında hangi yeni tarifelerin uygulanacağının ise henüz netleşmediğini belirtti.
İthalatçılar ise mevcut yüzde 15’lik tarife oranının ilerleyen aylarda devreye girebilecek olası daha yüksek vergilere kıyasla avantajlı olduğunu değerlendiriyor. Bu nedenle özellikle yıl sonu tatil sezonuna yönelik siparişler öne çekilirken, artan talep navlun fiyatlarını da yukarı taşıyor.
Denizcilik şirketlerinin geliri arttı
Drewry verilerine göre yalnızca bu hafta Şanghay-Los Angeles hattındaki navlun ücreti yüzde 12 artarak 40’lık konteyner başına 5.750 dolara ulaştı. Güneydoğu Asya ile ABD Batı Yakası arasındaki taşımacılık ücretlerinde de sert yükselişler yaşanırken, bu gelişme son dönemde zayıf seyreden denizcilik şirketlerinin gelirlerine destek sağladı.
Bununla birlikte uzmanlar mevcut yükselişin kalıcı olmayabileceği görüşünde. Lars Jensen, NYFI konteyner spot navlun vadeli işlem piyasasının, yatırımcıların yeni tarifelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte mevcut fiyat seviyelerinde önümüzdeki bir ay içinde belirgin bir gerileme beklediğine işaret ettiğini söyledi.
