BHB Editör
Yaklaşık iki yıl önce Sicilya açıklarında batan 56 metrelik Perini Navi yelkenli yat Bayesian ile ilgili en kritik soru hâlâ yanıt bekliyor: Lüks yat neden battı?
19 Ağustos 2024’te Porticello açıklarında meydana gelen kazada İngiliz teknoloji girişimcisi Mike Lynch ile kızı Hannah Lynch’in de aralarında bulunduğu yedi kişi yaşamını yitirdi. Olayın ardından başlatılan soruşturmalar, yürütülen kurtarma operasyonu ve ortaya çıkan yeni bulgular, kazanın nedenine ilişkin tartışmaları daha da alevlendirdi.
Son dönemde İtalya’dan gelen bilgiler, savcıların ağırlıklı olarak mürettebatın kararları ve operasyonel uygulamalarını mercek altına aldığını gösterirken, İngiltere’de yürütülen teknik inceleme ise yatın aşırı rüzgâr koşullarında daha önce fark edilmemiş denge zafiyetlerine işaret etti.
Aynı olay için neden iki ayrı soruşturma var?
İki farklı soruşturmanın yürütülmesinin nedeni, Bayesian’ın İtalya karasularında batmasına rağmen İngiliz bayrağı taşıması.
İtalya’da savcılık, ölümler ve yatın kaybında herhangi bir kişi ya da kurumun cezai sorumluluğu bulunup bulunmadığını araştırıyor. İngiltere’de ise Deniz Kazaları Araştırma Şubesi (MAIB), olayın nedenlerini ortaya çıkararak benzer kazaların önüne geçmeyi amaçlayan bağımsız bir güvenlik soruşturması yürütüyor.
Dolayısıyla iki kurum aynı kazayı incelese de cevap aradıkları sorular farklı.
MAIB’in odağında güvenlik var
MAIB’in görevi suçlu belirlemek ya da hukuki sorumluluk tespit etmek değil. Kurumun amacı, kazaya yol açan teknik ve operasyonel etkenleri analiz ederek gelecekte benzer olayların yaşanmasını önleyecek dersler çıkarmak.
Bu yaklaşım, tanıkların ve ilgili kişilerin ifadelerinin ceza davalarında aleyhlerine kullanılacağı endişesi taşımadan bilgi vermelerini sağlamayı hedefliyor.
Ara rapor ne ortaya koydu?
MAIB’in Mayıs 2025’te yayımladığı ara rapora göre, Bayesian belirli çalışma koşullarında şiddetli yan rüzgârlara karşı beklenenden daha hassas olabilir.
Raporda, salması yukarıdayken, yelkenleri kapalı ve motorla seyir hâlindeyken 63,4 knot üzerindeki yan rüzgârların devrilme riski oluşturduğu belirtildi. Yatın yaklaşık 70,6 derecelik yatma açısını aşması durumunda ise yeniden doğrulmasının mümkün olmadığı ifade edildi.
Araştırma ayrıca mürettebatın kullandığı denge bilgilerinin bu kritik işletme sınırını ortaya koymadığı sonucuna ulaştı.
İtalya neyi araştırıyor?
İtalyan savcıların soruşturması ise tamamen cezai sorumluluğa odaklanıyor. İhmal sonucu gemi batması ve taksirle ölüme neden olma iddiaları kapsamında bazı mürettebat üyeleri hakkında işlem başlatıldı. Ancak bu adım, İtalyan hukukunda suçluluk anlamına gelmiyor; yalnızca soruşturmanın sürdürülebilmesi için uygulanan usul niteliğinde bir süreç olarak değerlendiriliyor.
İtalyan basınına yansıyan bilgilere göre savcılık adına çalışan meteoroloji uzmanları, hava koşullarının tek başına kazayı açıklayacak kadar ağır olmadığı görüşüne ulaştı. Savcılık ise bu iddialar hakkında resmi açıklama yapmadı.
Deniz tabanından çıkarılan enkazın adli incelemesinin, soruşturmanın en önemli aşamalarından biri olması bekleniyor
Sonuçlar farklı olabilir mi?
Uzmanlara göre bunun cevabı “evet”. Çünkü iki soruşturmanın amacı farklı. Güvenlik soruşturması; tasarım, hava şartları ve insan faktörlerinin kazaya nasıl birlikte yol açtığını ortaya koymaya çalışırken, ceza soruşturması belirli kişi veya kurumların hukuki açıdan ihmali ya da kusuru bulunup bulunmadığını değerlendirecek.
Bu nedenle biri tasarım eksikliğini, diğeri ise insan hatasını ön plana çıkarabilir. Bu durum, soruşturmalardan birinin yanlış olduğu anlamına gelmiyor; yalnızca farklı hukuki ve teknik sorulara yanıt arandığını gösteriyor.
Enkaz üzerindeki incelemelerin tamamlanmasının ardından hem İngiltere’nin güvenlik raporunun hem de İtalya’daki ceza soruşturmasının, Bayesian faciasına ilişkin daha net bir tablo ortaya koyması bekleniyor.
