BHB Editör
Birinci Dünya Savaşı’nın en önemli deniz savaşlarından birine tanıklık eden Çanakkale Boğazı’nın derinliklerinde yüzyılı aşkın süredir varlığını sürdüren tarihi gemi batıkları, “Derin Miras” projesi kapsamında yeni nesil koruma yöntemleriyle geleceğe hazırlanıyor. Kültürel mirasın korunmasının yanı sıra deniz ekosisteminin desteklenmesi ve sürdürülebilir dalış turizminin geliştirilmesini amaçlayan proje, Türkiye’de sualtı kültürel mirasının korunmasına yönelik örnek uygulamalar arasında yer alıyor.
Tarihi batıklar için bilimsel koruma dönemi
111 yıldır Çanakkale Boğazı’nın sularında bulunan batıklar, yalnızca savaş tarihinin sessiz tanıkları değil, aynı zamanda birçok deniz canlısına ev sahipliği yapan doğal yaşam alanları olarak da dikkat çekiyor. Ancak iklim değişikliğiyle birlikte artan deniz sıcaklıkları ve değişen sualtı koşulları, bu tarihi yapıların korozyonunu hızlandırıyor.
Bu riskleri azaltmak amacıyla projede çevre dostu “katodik koruma” yöntemi uygulanıyor. Sistem kapsamında batıklara doğrudan müdahale edilmeden yanlarına yerleştirilen çinko anotlar sayesinde korozyon önemli ölçüde yavaşlatılıyor. Böylece hem tarihi yapıların ömrü uzatılıyor hem de batıkların çevresinde gelişen biyolojik çeşitlilik korunuyor.
İlk uygulama HMS Louise batığında gerçekleştirildi
Projede katodik korumanın uygulandığı ilk batık, Suvla Koyu’nun kuzeyinde yaklaşık 13 metre derinlikte bulunan İngiliz Kraliyet Donanması’na ait HMS Louise oldu.
1915 yılında Çanakkale Deniz Savaşları sırasında görev yapan muhrip tipi geminin, aldığı hasar ve şiddetli fırtına nedeniyle karaya sürüklendiği, olumsuz hava koşulları nedeniyle kurtarılamadığı belirtiliyor. Aradan geçen yüzyıla rağmen bütüncül yapısını büyük ölçüde koruyan HMS Louise, bugün bölgenin en dikkat çekici dalış noktalarından biri olarak öne çıkıyor.
Koruma çalışmalarının ardından gerçekleştirilen ilk dalışta yerli ve yabancı basın mensupları tarihi batığı yakından inceleme fırsatı buldu.
Dünyaca ünlü isimler de projeye eşlik etti
Etkinlikte uluslararası alanda tanınan İsveçli su altı fotoğrafçısı Alex Dawson, koruma altına alınan HMS Louise’i görüntüleyerek projeyi kayıt altına aldı.
Öte yandan, su altında 81,60 metre yürüyerek Guinness Dünya Rekoru’na sahip milli serbest dalış sporcusu Bilge Çingigiray da HMS Louise batığına serbest dalış gerçekleştirdi.
29 farklı dalış noktasıyla yeni turizm hedefi
Çanakkale Boğazı’nda bulunan 27 tarihi batık ve 2 resiften oluşan toplam 29 dalış noktası, Gelibolu Sualtı Parkı çatısı altında dalış turizmine kazandırılmış durumda.
Üniversiteler ve bilimsel kuruluşların katkılarıyla yürütülen araştırmalarda batıkların çevresindeki deniz yaşamı, biyolojik çeşitlilik ve ekosistem düzenli olarak incelenirken, “Derin Miras” projesiyle bu çalışmaların daha da güçlenmesi hedefleniyor.
Uzmanlara göre proje, uluslararası dalış turizmi açısından Çanakkale’yi dünyanın önde gelen destinasyonlarından biri haline getirirken, bölge ekonomisine de önemli katkılar sağlayacak.
Murat Sarıkaya: “En özel çalışmalarımızdan biri“
1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu (ÇOK A.Ş.) CFO’su Murat Sarıkaya, projenin yalnızca kültürel miras açısından değil, doğa ve turizm açısından da büyük önem taşıdığını belirterek, bugüne kadar bölgede yüzlerce sosyal ve çevresel projeye imza attıklarını söyledi.
Köprü ayaklarında da katodik koruma teknolojisini kullandıklarını ifade eden Sarıkaya, aynı yöntemin tarihi batıkların korunmasında uygulanmasının dünya ölçeğinde örnek oluşturacağını vurguladı.
İsmail Kaşdemir: “Dünyanın sayılı sualtı merkezlerinden biri olduk”
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir ise Gelibolu Sualtı Parkı’nın kısa sürede dünyanın en çok ilgi gören dalış merkezlerinden biri haline geldiğini söyledi.
Kaşdemir, sualtındaki kültürel mirasın da karadaki tarihi eserler kadar değerli olduğunu belirterek, bu mirasın gelecek yüzyıllara taşınması için çalışmaların kararlılıkla sürdürüleceğini ifade etti.
Projeyle birlikte Çanakkale’nin yalnızca savaş tarihiyle değil, sualtı kültürel mirasını koruyan örnek uygulamalarıyla da uluslararası alanda daha fazla ön plana çıkması bekleniyor.
